De midden- en late fase

De midden- en late fase in een toernooi is de meest complexe toernooifase. Wanneer ga je all-in en wanneer fold je? Op een bepaald moment, daar zul je niet omheen kunnen, kom je intensief in aanraking met de wiskundige achtergrond van de strategie voor deze spelfase, het 'Independent Chip Model (ICM)'.

Aan de andere kant is het duidelijk dat je, zo helemaal aan het begin een beetje hulpeloos staat tegenover deze complexe ICM-materie en dat je graag al iets concreets in handen zou willen hebben, zoals je dat in de andere spelvarianten ook hebt.

Dit artikel zal je helpen aan een solide strategie voor deze bijzondere toernooifase. De nadruk ligt daarbij minder op voorbeelden maar meer op de principes, waar iedere goede toernooispeler zich naar zou moeten richten.

De midden- en late fase van een toernooi

De overgangen van de diverse fasen van een toernooi zijn meestal vloeiend. Een ruwe richtwaarde voor het begin van de middenfase heb je, wanneer de gemiddelde stackgrootte onder 40-50 BB komt.

Bij de overgang van de midden- tot late fase vind je de 'bubble'. Dit is de fase waarin alle spelers al dicht bij de prijzen zijn gekomen. Nog slechts enkele spelers moeten afvallen. In deze fase spelen de shortstacks heel tight, terwijl de bigstacks dat uitbuiten en relatief loose spelen.

Nadat de bubble is gebarsten en alle spelers zeker zijn van prijzengeld, worden de shortstacks heel actief en proberen met 'alles of niets'-spel weer in het toernooi terug te komen. Meestal vallen er dan heel snel veel spelers af.

In de late fase van een toernooi zijn de blinds verder gestegen en de chipstacks nog meer gekrompen. Veel spelers hebben nog maar 20BB over. Dit heeft een behoorlijk invloed op de dynamiek van het spel.

Afhankelijk van de grootte van het toernooi moet je ook je doelen vaststellen. Wil je zo ver mogelijk komen, of wil je winnen? Afhankelijk daarvan moet je looser of tighter spelen. Over het algemeen loont het om voor de overwinning te spelen. Je zult weliswaar regelmatig snel uitvallen, maar daarvoor zul je ook verder komen wanneer het geluk aan je zijde is.

Het loont zich ook omdat de prijzen heel langzaam omhoog gaan tot aan de finaletafel, maar dan ook regelrecht exploderen. Hoe verder je komt, des te meer prijzengeld krijg je dan ook. Daarom zou je in deze fase weliswaar tight moeten spelen, maar ook agressief en je kansen gebruiken.

De moeilijkheden bij het spel met een middelmatige stack

In de midden- en late fase wordt de verhouding van stackgrootte tot de blinds kleiner. Bovendien komen er 'antes' in het spel, die de pot voor de flop groter maken.

De gemiddelde stackgrootte bedraagt meestal 25-40 BB. Dat is aan de ene kant te veel om direct te pushen, maar aan de andere kant te weinig om correct postflop-poker te spelen.

Daarom is de juiste strategie hier tight te spelen. Laat je niet door de loose tegenstanders, die heel veel actie geven, irriteren. Wacht op heel goede starthanden en speel die dan agressief.

De bijzondere moeilijkheid in de midden fase ligt nu juist in het goed spelen met deze middelmatige stack. Elke raise kost je namelijk al 10% van je stack. Daarom mag je niet te loose spelen. Aan de andere kant mag je ook niet te bang spelen, want iedere ronde verlies je waardevolle chips en meer en meer van je foldequity.

Call geen raises meer, omdat je dan meestal met marginale handen op de continuationbet van de preflopagressors moet reageren. Dat is vooral problematisch omdat je jezelf door een call op de flop bijna commit. De pot zou op de turn bijna zo groot zijn als je stack.

Pas je spel ook aan de verschillende stackgroottes aan en oriënteer je daarbij nog sterker aan het M-systeem. Denk er altijd aan dat ook je tegenstanders net zoveel chips moeten hebben als jij. Hebben ze er minder, dan speel je slechts met het aantal chips dat zij hebben.

Hoe speel je op de bubble?

De fase in een toernooi waarin je nog maar weinig plaatsen van het geld verwijderd bent, noemt men de 'bubble'. De zogenaamde 'bubbleboy' is degene die als laatste geen geld krijgt. Daar het de meest ondankbare plaats in een pokertoernooi is, wil niemand deze eretitel dragen.

In deze fase maken goede spelers gebruik van de angst van de tegenstanders en verzamelen met talrijke steals de meestal nauwelijks verdedigde blinds. Vooral in grote MTT-toernooien is de druk niet zo groot om in het geld te komen. Terwijl bij SnG's het 'in the money' van essentieel belang is, tellen bij MTT's eerder de grote cashes. Voor het "normale' bereiken van het geld krijg je vaak maar het dubbele van de buy-in terug.

Hoe je op de bubble speelt, hangt voornamelijk af van de grootte van je stack. Met een grote stack loop je niet het gevaar om nog kort voor het geld af te vallen. Daarom kun je de kleinere stacks onder druk zetten. Pas echter goed op voor de andere bigstacks. Val liever de passieve midstacks aan, die slechts wachten om in het geld te komen.

Je kunt met een voldoende grote stack, ook raises van heel actieve stealers (ca. 25BB stacks) reraisen en ze voor de keuze stellen of ze om de toekomst van hun toernooi willen spelen. Meestal zullen ze ook heel sterke handen passen en op een andere gelegenheid wachten.

Met kleine of middelmatige stacks heb je deze opties niet. Je loopt zelf het gevaar uit het toernooi te vliegen en geen prijzengeld te krijgen. Hier moet je eerder tighter zijn en ook niet te veel steals proberen wanneer aan je tafel actief en veel wordt geresteald.

Artikel dat hier dieper op ingaat

De M-factor volgens Dan Harrington 

Hoe speel je voor de flop?

Zodra de antes erbij komen, wordt de pot voor de flop al wat groter. Het spel verplaatst  zich nu van het postflop- naar het preflopspel. Veel potten worden voor de flop beslist. Dit heeft de volgende reden:

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 100/200, Ante 25 (9 handed)

Pot zonder ante:  300 chips
Pot met ante: 525 chips

Zoals je aan voorbeeld 1 kunt zien, verdubbelt de pot bijna met de inzet van de antes. Dit heeft meerdere consequenties.

• Je moet meer chips per ronde betalen en blindt sneller uit
• Het wordt veel interessanter om de blinds te stelen
• Het gevecht om de blinds wordt agressiever
• Resteals worden winstgevend vanwege de loosere steals

In principe is je strategie er nu op gericht om door verstandig spel en een tight image, zoveel mogelijk potten zonder showdown te winnen. Het belangrijkste is nu het preflopspel. Dit betekent dat je ook met je positie en chips kunt spelen, niet alleen met je kaarten. Blindsteals en resteals zijn je belangrijkste wapens.

Bovendien lonen speculatieve handen als suited-connectors of kleine pockets niet meer. Door de kleine stacks ontbreken hiervoor de implied odds gewoon.

Blindsteals

De klassieke blindsteal is een raise uit late positie, met als doel de blinds op te pakken. In de midden- en late fase zijn blindsteals lonend, omdat de pot preflop, in verhouding tot de eigen stack, al heel groot is.

De volgende basisregels zou je voor jouw spel in de gaten moeten houden:

• Speel tight en gooi je zwakke handen gewoon weg
• Steal echter wel af en toe wanneer je in late positie zit en first-in bent
• Let goed op de tafel en identificeer heel actieve blindstealers en heel passieve tegenstanders
  
• Wordt er na jou nog eens geraised, speel dan slechts met heel sterke handen verder
• Wanneer je een steal uit de small blind probeert, raise dan iets hoger dan van de button, om het positienadeel te vereffenen
  

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 200/400, Antes 50 (9 handed)

Stacks & Reads
UTG (t3400)
UTG+1 (t9000)
MP 1 (t21000)
MP2 (t3660)
MP3 (t6752)
Hero (t13756)
Button (t11306)
SB (t7647)
BB (t8531)

Preflop: Hero is CO with K , T
5 folds, Hero raises to 985, 3 folds

Je hebt een mooie stack voor de middenfase. Je image is tight, komt op de CO first-in en besluit om een blindsteal te proberen. Je schat de situatie om meerdere redenen gunstig in.

• Je bent first-in.
• Je hebt een goede stack.
• Je bezit een tight image
• Je hebt meer chips dan de spelers na jou.
• De spelers na jou zijn niet shortstacked
• De tegenstanders na jou zijn niet bijzonder actief.

Je zou van deze move moeten afzien wanneer je in de laatste handen heel actief was, achter jou shortstacks of heel agressieve tegenstanders zitten, of je stack al kleiner dan 20BB is. Dan zou je slechts heel sterke handen spelen. Bewaar deze 2,5BB voor een heel sterke hand.

Wanneer je de blinds oppakt is het goed. Wanneer iemand na je raiset, moet je de hand wegleggen.

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 200/400, Antes 50 (9 handed)

Stacks & Reads
UTG (t3400)
UTG+1 (t9000)
MP 1 (t21000)
MP2 (t3660)
MP3 (t6752)
Hero (t13756)
Button (t11306)
SB (t7647)
BB (t8531)

Preflop: Hero is CO with K , T
5 folds, Hero raises to 985, 1 fold, SB raises to 7647 (All-in), 1 fold

Er is een ongunstige situatie ontstaan en de small blind gaat na je blindsteal all-in. Hij was tot nog toe tight en heeft ook nog genoeg chips over. Omdat ook jij in de laatste handen tight was, zet hij je niet op een blindsteal. Hij heeft waarschijnlijk een heel goede hand.

Je KT is een duidelijke fold en je muckt je hand. In de volgende handen moet je nu meer rekening houden met je image. Iedereen aan tafel heeft immers gezien dat je de blinds wilde stelen, maar op actie hebt gefold.

Veel spelers onthouden dit en proberen dan meer plays tegen je te maken. Dit heeft meerdere nadelen voor jou. Je moet nu meer op je image letten. Bovendien weet je dan nooit zeker of de tegenstanders een move tegen je maken, of werkelijk een heel sterke hand hebben.

De ergste situatie voor jouw image doet zich voor wanneer je vaker na een first-in raise moet folden. Je raises worden niet meer gerespecteerd, wat zo ongeveer het ergste is wat je in de late fase kan gebeuren. Je moet nu werkelijk op een heel sterke hand wachten en merkbaar tighter worden.

Call volgens de odds

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 200/400, Antes 50 (9 handed)

Stacks & Reads
UTG (t3400)
UTG+1 (t9000)
MP 1 (t21000)
MP2 (t3660)
MP3 (t6752)
Hero (t13756)
Button (t11306)
SB (t2047)
BB (t8531)

Preflop: Hero is CO with K , T
5 folds, Hero raises to 985, 1 fold, SB raises to 2047 (All-in), 1 fold, Hero?

In dit voorbeeld hebben we dezelfde situatie als in voorbeeld 3, maar hier heeft de SB minder chips. Hij is shortstacked en pusht all-in. De pot is nu 4082 chips en je hoeft slechts 1062 chips bij te leggen. Dat komt overeen met pot-odds van 1:4. Daarom kun je hier niet meer folden.

Het voorbeeld is vooral bedoeld je vooral laten zien dat je bij blindsteals moet oppassen om niet tegen shortstacks te stealen. Ze zijn heel erg geneigd om all-in te pushen. Je moet in de meeste gevallen ook callen en loopt dus gevaar om een aantal chips te verliezen.

De volgende tabel geeft je een kleine hulp bij het bepalen hoeveel equity je nodig hebt om een winstgevende call te maken bij bepaalde pot-odds. De voorbeelden zijn slechts ruwe richtlijnen om bepaalde kansen beter te kunnen inschatten.

Pot-odds en je equity Pot-odds Equity Voorbeelden 1:1,5 40% Flushdraw met overcard 1,8:1 35,7% Flushdraw 2 :1 33,3%  OESD 2,25 : 1 30,7% Any 2 tegen top 8% handen 2,5:1 28,6%   2,75:1 26,67%   3:1 25%   Top-pair tegen 2 pair 3,5:1 22,2%   4:1 20% Gutshot 5:1 16,67%  Any2 tegen AA

Een fold kan je in veel gevallen dus geld kosten. Wanneer je met any two kunt stealen, dan heb je zelfs tegen de tighte restealrange 88+, ATs+, KTs+, QJs, AJo+, vanaf pot-odds van 2,25:1 een winstgevende call.

Resteals

Resteals lonen in de late fase. De reden daarvoor is eenvoudig. De blindsteals zijn aantrekkelijker geworden en je tegenstanders proberen vaak met blindsteals deze chips goedkoop op te pakken. Daar ze niet meer zo tight spelen als aan het begin, moet je jezelf daartegen weren. Het probate middel is de resteal.

De zogenaamde resteal-tabellen geven nu aan wanneer je all-in gaat wanneer precies één speler voor je met een raise is gekomen. Je zult hem niet callen. Voor jou is de vraag: Ga ik nu all-in of fold ik?

Het antwoord erop vind je in de resteal-tabel. Daarbij hebben we onderscheid gemaakt in drie situaties:

• Je bent niet in de blinds
• Je bent in de small blind
• Je bent in de big blind

Ook hier vind je in de linkerkolom de mogelijk te spelen handen. In de kop vind je de positie van de spelers die als eerste in de hand is gekomen. In de velden vind je tenslotte het aantal aan big blinds dat je maximaal mag hebben om met deze hand winstgevend all-in te gaan.

De volgende tabellen zijn als aanknopingspunten voor een algemene speelwijze bedoeld. Wanneer je concrete reads op tegenstander hebt, hebben deze altijd een voorkeur boven de chart. Wanneer je bijvoorbeeld weet dat een tegenstander sinds 100 handen alleen heeft  gefold en nu plotseling vanaf UTG raiset, dan kun je niet met 99 restealen omdat je op zijn range altijd achter ligt en je geen foldequity hebt. Tegen een loose tegenstander daarentegen, is deze resteal opnieuw heel winstgevend.

Let altijd op de tafel en pas je speelwijze bijbehorend aan. Dit geldt voor alle pokervarianten, maar vooral bij MTT's. Je zult op basis van de variance niet vaak heel ver in een MTT komen. Dan een fout te maken en eruit te vliegen, is niet slechts heel irritant maar je verliest ook de mogelijkheid op een werkelijk grote cash. Let ook op de uitbetalingstructuur. Wanneer er beduidende sprongen in het prijzengeld aankomen, kan het eventueel lonend zijn om een marginale hand nog te folden.

Nog een keer ter herhaling: De positie in de kop van de resteal-tabellen heeft betrekking op de positie van de speler die als eerste in de hand is gekomen.  

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 400/800, Ante 50 (10 handed)

Stacks & Reads
UTG (t6543)
UTG+1 (t34000)
UTG+2 (t22453)
MP1 (t12540)
MP2 (t25886)
Hero (t13897)
CO (t13767)
Button (t8997)
SB (t12030)
BB (t12260)

Preflop: Hero is MP3 with A , Q
4 folds, Mp2 raises to 1689, Hero?

In dit geval zit je met AQs in MP3 en de tegenstander heeft geraised vanaf MP2. Je hand is sterk genoeg en je kunt restealen. Je stacksize is ideaal voor een resteal en ook je image is tight. Daar de raise uit midden positie kwam, kan je tegenstander met heel veel handen proberen te stealen.

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 400/800, Ante 50 (10 handed)

Stacks & Reads
UTG (t6543)
UTG+1 (t34000)
UTG+2 (t22453)
MP1 (t12540)
MP2 (t25886)
MP 3 (t13897)
CO (t13767)
Button (t8997)
Hero  (t12030)
BB (t12260)

Preflop: Hero is SB with K , Q
4 folds, Mp2 raises to 1689, 3 folds, Hero?

In dit geval zit je met KQs in de small blind en heeft de tegenstander op MP2 geraised. Je hand is sterk genoeg en je kunt restealen. Je stacksize is ideaal voor een resteal en ook je image is tight. Je tegenstander heeft in de laatste rondes zeer actief gespeeld. Op basis daarvan behandel je zijn raise alsof deze uit late positie komt en resteal je voor value. Dit voorbeeld maakt duidelijk dat je met concrete reads de toepassing van de charts aan kunt passen. 

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 400/800, Ante 50 (10 handed)

Stacks & Reads
UTG (t6543)
UTG+1 (t34000)
UTG+2 (t22453)
MP1 (t12540)
MP2 (t25886) (LAG)
Hero (t13897)
CO (t13767)
Button (t8997)
SB (t12030)
BB (t12260)

Preflop: Hero is MP3 with 9 , 9
4 folds, Mp2 raises to 1689, Hero?

In dit geval zit je in middle-position. De tegenstander rechts van je heeft de laatste ronden heel actief gespeeld en veel blinds gestolen. Je hand is tegen hem heel sterk en je kunt restealen. Je stacksize is ideaal voor een resteal en ook je image is tight. Je tegenstander zal je niet heel gemakkelijk callen, daar een verlies ook zijn grote stack behoorlijk zou beschadigen.

De combinatie van foldequity en de absolute sterkte van je hand, maakt deze move heel winstgevend.

Push-or-fold

Heb je minder dan 13 BB over, dan kun je volgens de push-tabel spelen. Deze tabel komt in the picture wanneer voor jou alle tegenstanders hebben gefold en wanneer je óf 13 big blinds of minder hebt, óf alle tegenstanders na jou 13 big blinds of minder hebben.

De opbouw van de tabel is daarbij relatief simpel: In de eerste kolom vind je de mogelijk te spelen handen. In de kop vind je dan de posities waarin je kunt zitten. Heb je dus je hand en je positie, dan ken je de op jouw situatie van toepassing zijnde waarde.

Nu vind je daar getallen van 4 tot 13. Zoals je misschien al zult vermoeden, geven deze getallen aan vanaf hoeveel big blinds je begint met je hand in de betreffende positie all-in te gaan. Staat daar bijvoorbeeld een 5, dan betekent dit dat je all-in gaat wanneer of jij, of alle tegenstanders na jou, nog 5 big blinds of minder hebben. Is dat niet het geval, bijvoorbeeld omdat jij en een tegenstander na je nog 6 big blinds hebben, dan fold je.

No-Limit Hold'em $11 Tourney, Blinds 400/800, Ante 50 (10 handed)

Stacks & Reads
UTG (t6543)
UTG+1 (t34000)
UTG+2 (t2453)
MP1 (t2540)
MP2 (t5886)
Hero (t3897)
CO (t3767)
Button (t897)
SB (t12030)
BB (t3260)

Preflop: Hero is MP3 with 9 , 8
5 folds, Hero? 

Je bent in MP3 en alle spelers voor je hebben gefold. Omdat je chipstack al heel klein is, moet je zondermeer chips winnen. Je hand is een heel goede voor een push. Wanneer je wordt gecalld zijn dat meestal twee overcards, waartegen je een goede equity bezit. In de pushtabel moet je 98s pushen met 6BB of minder. Omdat je nog maar 5BB over hebt, is je hand een duidelijke push.

Hoe hoog zijn je raises?

Veel spelers veranderen hun raisegrootte in de late fase van een toernooi. Terwijl ze in het begin vaak 3 of 4 BB raisen, is een kleinere raisegrootte van ca. 2,5 BB nu eerder de standaard. Dit lijkt op het eerste gezicht vreemd. De pot is tenslotte door de antes juist groter. Waarom zou je dan kleiner raisen?

De reden daarvoor is echter relatief verhelderend: De hoge blinds en de kleine stacks van ca. 20-30BB. Wanneer we worden ge-resteald verliezen we 0,5 BB minder. Slechts zelden worden onze preflopraises gecalld. Meestal winnen we zonder showdown de blinds of pusht een tegenstander all-in.

Wanneer je raise wordt gecalld omdat je de tegenstander goede odds voor een call heeft, dan is dat niet zo erg. Je kunt zelfs meestal de pot in positie spelen. De pot is op de flop kleiner en je kunt dan met een eveneens kleinere contibet vaak de pot winnen.

Veel tegenstander maken de grote fout om zich door de fantastische odds te laten verleiden en callen je raise. De pot is dan tussen 7 en 8 BB en bij een continuationbet staan ze telkens voor de lastige beslissing om voor hun hele stack te moeten spelen.

Wanneer de eigen stack of die van de tegenstander preflop 20BB of kleiner was, relativeert zich dat op de flop. Je wordt namelijk met een bet geconfronteerd die een derde van je stack is. Het probleem: Je treft slechts in ca. 30% van de gevallen de flop en ook dan wil je niet om je gehele stack spelen. Wanneer je echter op de flop die bet callt, dan is de pot veel groter dan je resterende stack en krijg je zulke goede odds dat je eigenlijk niet meer kunt folden.

Je speelt dus om je hele stack, met een hand die je preflop niet sterk genoeg leek om nog eens te raisen. Hou dit altijd voor ogen! Wanneer je in de verleiding bent om preflop een bet te callen, overweeg dan liever om meteen all-in gaan of te reraisen. Zo niet, fold dan je hand.

• Raise in de middel-/late fase nog maar 2,5-3 BB.
• Voor iedere speler die eerder heeft gecalld legt je er een big blind bovenop.
• Was er voor jou al een raise, dan raise je naar 2,5-3 keer de hoogte van deze raise.
• Moet je voor een raise meer dan een derde van je chips inzetten, ga dan direct all-in.

Hoe speel je na de flop?

Het postflop-spel speelt in de late fase een kleinere rol. Zoals reeds hierboven gezegd, beslist agressieve preflopactie alles. De meeste showdowns komen na een preflop-all-in tot stand.

Normaal gezien moet je geen raise meer callen wanneer je stack niet heel groot is. Wanneer je een pot postflop moet beslissen, dan wordt meestal je raise gecalld. Vooral positie is belangrijk in deze fase. In position kun je de pot en de actie veel beter controlleren dan out of position.

De volgende punten moet je echter altijd in het oog houden, voordat je een beslissing neemt.

• Zit je in een raised of unraised pot?
• Heb je positie of ben je out of position?
• Ben je de preflop-agressor of is je tegenstander dat?
• Bevind je je heads-up tegen één tegenstander, of is er een multiwaypot tot stand gekomen?

Pas daarna ga je nadenken over je hand.

Na deze principiële indeling moet je natuurlijk voor ogen houden in welke situatie je jezelf op de flop hebt gebracht. Hiervoor zijn er een aantal specifieke punten:

• Wat voor een hand heb je?
• Heb je het board getroffen?
• Is het board drawheavy of is het eerder dry?
• Welke hand verwacht je bij je tegenstander(s)?
• Welke soort tegenstander(s) heb je in de hand?

De vraag wat voor hand je hebt, heeft meestal je preflopspel al sterk beïnvloed. Op de flop is het daarom eerder de vraag: Hoe moet je de hand op dit board nu werkelijk inschatten?

Uit de samenhang deze punten moet je nu beoordelen of:

• Je tegenstander het board heeft getroffen
• Je tegenstander een sterke/zwakke draw kan hebben
• Je tegenstander middelsterke handen/draws kan wegleggen
• Je nog voor ligt

Samenvatting

In dit artikel heb je die tighte speelwijze in de midden en late toernooifase leren kennen. Over het algemeen is een tighte speelwijze heel winstgevend en met behulp van de restealtabellen heb je ook een goede indruk van de nodige agressie kunnen krijgen.

LINKS
Verwante artikelen: MTT Bankrollmanagement De vroege fase van een MTT De M-factor volgens Dan Harrington Discussieforum: Discussieer over de inhoud van dit artikel in het forum