De zeven soorten tilt

Inleiding

In dit artikel:

Welke factoren tilt kunnen uitlokken
Waarom je de tilt bij de wortel moet aanpakken
Hoe je aan je tiltprobleem kunt werken

Definieer je tilt als het resultaat van een irritatie, dan kun je heel gedetailleerd analyseren hoe deze irritatie bij poker kan ontstaan. De redenen kunnen heel veelzijdig zijn. In de vier jaar dat ik actief ben als coach voor pokerspelers, ben ik steeds weer op zeven verschillende soorten irritatie gestoten, waarvan ieder een andere aanpak verlangt.

Steeds wanneer ik een niet-specifiek-op-maat-gemaakte oplossing voorstelde was er wel een kleine vooruitgang te herkennen, maar het probleem werd niet bij de wortel aangepakt. Daardoor moesten mijn klanten voortdurend proberen met de tilt om te gaan en konden ze zich niet compleet concentreren op de details van hun spel.

Het doel moet altijd zijn je tiltprobleem op te lossen, opdat een mogelijke oorzaak, zoals een suckout van een fish, geen irritatie meer oproept. Dan is er namelijk geen tilt meer waar je op de een of andere manier mee om moet omgaan en kun je jezelf volledig op je eigen spel concentreren.

Een tiltprobleem effectief oplossen betekent dat je de oorzaken en niet dee symptomen moet behandelen. Het beste doe je dat door de kleine onderdelen van de irritatie te analyseren. Dit is ook de reden waarom ik zeven soorten tilt heb gedefinieerd. Op deze manier kun je jouw tiltprobleem gemakkelijker analyseren en wordt het eenvoudiger om de wortel van het probleem bloot te leggen en te behandelen. Wanneer het niet lukt om het probleem bij de wortel aan te pakken, zal de tilt, net als onkruid dat niet met wortel en al wordt uitgetrokken, steeds weer terugkeren.

In “The mental game of poker” onderzoek ik het onderscheid tussen de zeven soorten tilt nog nauwkeuriger dan hier. De motieven voor de verdeling zijn echter hetzelfde. Het fundamentele probleem laat zich zo gemakkelijker herkennen en gerichter bevechten. Daar de voorstelling dat tilt op deze manier kan worden uitgelegd, voor de meesten behoorlijk nieuw zal zijn, is het de bedoeling dat dit artikel een overzicht geeft van de zeven soorten tilt en de verschillende manieren van aanpak. Tussen de diverse soorten is er dan een overlap, net zoals in een venndiagram, die ervoor zorgen dat de belangrijkste oplossingen voor tilt worden afgedekt.

Running-bad-tilt

De eerste soort van tilt is zo algemeen, dat veel spelers hem voor een natuurlijk onderdeel van het spel houden. Net alsof in de regels staat dat je na een beetje pech meteen op tilt moet gaan.

Tilt op grond van een slechte run is niet echt een alleenstaande vorm van tilt. De meest voorkomende redenen waarom spelers bij een slechte run tilten, is dat andere soorten tilt in korte tijd gestapeld optreden en niet meer op een goede manier kunnen worden verwerkt.

Je bent zeker niet blij wanneer je tijdens een goede run een grote pot verliest van een fish, maar daarom ben je nog lang niet op tilt. Verlies je er echter drie, in een sessie nadat je vijf op elkaar volgende verliezende sessies had, dan ben je ineens nauwelijks nog te houden.

Tilt begint klein en groeit van dag tot dag en van bad beat tot bad beat. Je komt iedere dag met nagalmende ergernissen van de vorige dag terug. Daardoor ga je ook sneller tilten, omdat kleine oorzaken al genoeg worden om je over het kookpunt te brengen.

Terwijl een serie slechte handen kan lijken op pech, kan ze je ook helpen om de optredende vormen van tilt in je spel te herkennen. Daarvoor moet je je gedachtegangen analyseren:

“Het is niet fair, ik heb te veel pech, ik win nooit een coinflip!” = Injustice-tilt
“Hoe is het mogelijk om alwéér op deze manier te verliezen?” = Hate-Losing-tilt
“Ik wist het wel! Verdraaid, hoe kan ik toch zó slecht spelen?” = Mistake-tilt
“Ik ben hier eigenlijk te goed voor. Hoe kan ik nu van een dergelijke idioot verliezen?” = Entitlement-tilt
“Die idioot zal ik 3-betten! Wie denkt hij eigenlijk dat hij is?” = Revenge-tilt
“Ik speel de hele week door totdat ik weer win!” = Desperation-tilt

Om tilt in een slechte fase terug te dringen, of geheel te vermijden, zou je mijn strategie uit de eerdere artikelen over de specifieke soorten tilt moeten toepassen.

Injustice-tilt

Denk je soms dat anderen veel meer geluk hebben dan jij? Een beetje alsof je nooit een kans had? Ben je vaak jaloers op anderen, die schijnbaar beter runnen? Voelt een bad beat, cooler of suckout, slechter aan wanneer je hem krijgt tegen een fish of in een periode waarin je langere tijd break-even speelt? Heb je al gewenst dat variantie bij poker geen rol speelde, hoewel je weet dat variantie één van de redenen is waarom poker winstgevend is?

Zoals de naam al zegt, draait deze vorm van tilt om dat wat jij voor rechtvaardig, passend en juist houdt. Deze soort van tilt komt voor wanneer je het gevoel hebt niet eerlijk te worden behandeld en/of dat andere spelers, die het minder verdienen, meer krijgen dan hen toekomt. Te moeten zien hoe een fish of andere regulars op je limiet een goede run hebben, kan zeer irritant zijn.

Je zult je daarbij vaak afvragen wanneer je eindelijk ook eens zo'n goede run zult hebben. Hoe langer je met negatieve resultaten te kampen hebt, des te intensiever zal je irritatie zijn en des te moeilijker wordt het om te begrijpen hoe veeleisend variantie kan zijn.

Natuurlijk ben je jezelf bewust van de variantie bij poker en weet je dat er zulke fases zijn, maar je weet ook dat deze kennis je niet afhoudt van tilt (wat op zichzelf al tiltend kan zijn – een soort “tilt door tilt”). Je kennis is niet voldoende, omdat je diep in jezelf denkt dat je tilt niet zo erg zal worden, jou niet zal treffen, of dat het er bij poker rechtvaardig aan toe moet gaan.

Bij poker speelt het echter geen rol wat jij als rechtvaardig ziet. En dat je droomt van een pokerwereld zonder variantie, waarin je de kaarten zelf kunt uitzoeken, laat zien dat je jezelf niet volledig onderwerpt aan de realiteit van het spel. Eén van de redenen voor het optreden van de injustice-tilt, is dat veel spelers niet in staat zijn om positieve variantie te herkennen. Daarom krijgen zij ook het idee dat ze veel vaker pech hebben. Het ligt echter aan een vertekend beeld, dat ontstaat door het negeren van positieve variantie. De meeste spelers verwachten gewoon niet dat ze een dergelijke overvloed aan pech kunnen hebben – een voorbeeld van het verdringen van de variantie, wat tilt oproept.

Een oplossing: Houd je bezig met variantie. Werk eraan om zowel positieve als negatieve variantie direct beter te herkennen. Neem je foute inschattingen over variantie en probeer ze met behulp van je logica (zie eerdere artikelen) te corrigeren. Terwijl er over de juiste speelwijze bij poker enorm veel materiaal is, is er over één van de meest fundamentele factoren van het spel slechts heel weinig lectuur. Is je begrip van variantie beduidend kleiner dan je skills aan de pokertafel, dan zal tilt heel waarschijnlijk tot een probleem worden.

Hate-Losing-tilt

Het ontwikkelen van eerzucht en het altijd winnen willen, is voor alle soorten sport een fantastische eigenschap en zeker bij poker. Alle topspelers bezitten deze eigenschap en ik raad heel nadrukkelijk aan om deze eigenschap niet te onderdrukken, maar deze om te buigen.

De oorzaak voor dit soort tilt ligt in het verliezen, daar eerzuchtige spelers het haten om te verliezen. Het probleem voor veel pokerspelers is dat er geen andere sport is waarin de eigenlijk betere speler, vaker van een ondergeschikte tegenstander kan verliezen. Een golfer met een handicap van 20 zal nooit van Tiger Woods kunnen winnen, hoeveel geluksslagen hij tijdens de ronde ook heeft.

Bij poker winnen slechtere spelers echter iedere dag van betere. Voor veel eerzuchtige spelers is dat moeilijk te verteren, wat gedeeltelijk ligt aan het gevoel van het verliezen zelf. Nederlagen kunnen een speler zover krijgen dat hij zijn eigen spel ziet als slechter dan het werkelijk is. Ze kunnen hem het gevoel geven dat hij lichtjaren van zijn doelen verwijderd is. Hij voelt zich als mislukkeling en ziet geen hoop meer voor zijn spel.

Vergelijk je poker met andere spelen of sportsoorten, dan wordt je definitie van “winnen” bij poker foutief. Op de langere termijn gezien is geld of een gewonnen titel de ultieme maatstaf van succes. Toch zullen sommige spelers nooit hun volle potentieel kunnen uitbuiten, doordat ze zich te veel met prijzengeld of titels bezighouden. Op deze dingen kun je echter niet vertrouwen. Dit betekent natuurlijk niet dat je resultaten je onverschillig moeten zijn – je moet echter in plaats daarvan je eerzucht sturen in de richting van factoren die je kunt beïnvloeden. Dit zijn de zes belangrijkste factoren:

Je skills.
Emotionele controle.
De tijd die je investeert wanneer je niet aan de tafels zit.
De bekwaamheid om goede inschattingen te maken.
De bekwaamheid om de skills van je tegenstanders goed in te schatten.
De bekwaamheid om variantie te herkennen.

Wanneer je jezelf concentreert op factoren die je kunt controleren, dan ben je in de gelegenheid om je spel zowel mentaal als tactisch beter te controleren. Daardoor heb je, onafhankelijk van kortetermijnresultaten, een maatstaf voor je succes en zul je beter spelen.

Absoluut willen winnen is geen probleem. Het probleem ligt in de definitie van succes op de korte termijn, die de omgang met de onvermijdbare nederlagen zo moeilijk maakt.

Mistake-tilt

Wanneer je geen fouten meer maakt, dan komt dat doordat je de juiste speelwijze al beheerst. Fouten zijn een onderdeel van de leerprocessen, maar ze aan tafel dan werkelijk te maken kan frustrerend zijn, vooral wanneer ze je veel geld kosten. De irritatie na een slechte move is niet zondermeer iets negatiefs, wanneer ze je motiveert om er, wanneer je niet aan de tafels zit, hard aan te werken om hem in de toekomst te vermijden. Dit is echter niet altijd het geval en vaak komt het voor dat de woede na een fout, direct de volgende fout in deze sessie of dit toernooi uitlokt.

Van al de verschillende soorten tilt is de mistake-tilt de onbekendste. Slechts enkelen van mijn klanten wisten vóór onze eerste sessie dat ze aan dit soort tilt leden, hoewel ongeveer de helft van hen erdoor werd getroffen. Dit betekent dat velen zich niet bewust zijn hoe fouten aan tafel hun mentale toestand beïnvloeden. Let goed op hoe je tijdens je sessies reageert. Wanneer je daarbij woede opmerkt, vraag jezelf dan af welke fout hem opriep. Hier is een aantal veelvoorkomende voorbeelden:

“Het was enorme geldverspilling en ik zal lang nodig hebben om dit weer in te halen.”
“Het is onvergeeflijk om zulke duidelijke fouten te maken. Hier had ik beter moeten weten.”
“Het voelt aan als een grote stap terug. Ik heb gefaald.”

De Mistake-tilt is gebaseerd op een fundamenteel verkeerde inschatting van de leerprocessen en een foute definitie van prestatie. In werkelijkheid is het gewoon zo, dat je het correcte spel in de betreffende situatie nog niet beheerst wanneer je daar een fout hebt gemaakt. Wanneer je je door deze fout zo voelt alsof je niet zo goed bent als je eigenlijk dacht, dan is dat correct.

Alle spelers hebben een bepaalde range in hun prestaties: ongeveer van het C-game tot het A-game. Wanneer je fundamentele fouten maakt, dan ligt dat eraan dat ze nog altijd tot je range behoren. Er zijn fouten die je met zekerheid nooit weer zult maken, omdat je de juiste speelwijze in deze situatie al de baas bent. Ze behoren niet langer tot je range. Al het andere is deel van het leerproces. Tot het punt waarin je deze situaties alle beheerst, zou je niet verwonderd moeten zijn dat ze voorkomen, maar liever alles op alles moeten zetten om ze in de toekomst te vermijden.

Ik raad je aan om de actuele range in je spel te analyseren en wel vanaf je absoluut slechtste spel tot je absoluut beste. (Daarmee bedoel ik op het tactische vlak, niet het mentale, hoewel dezelfde principes ook voor het mentale bereik gelden.) Het helpt je om te herkennen wat je van je spel kunt verwachten en wat je, telkens wanneer je speelt, zou moeten verbeteren. Wanneer je dan hebt bewezen (voortdurend en onder druk) dat een bepaalde fout niet meer tot je range behoort, dan kun je jezelf concentreren op de volgende set fouten in je spel. Denk eraan: Je verbetert je weliswaar steeds, maar er zullen altijd zwaktes zijn waaraan je moet werken.

Entitlement-tilt

Aan de wortel van de entitlement-tilt ligt overmatig zelfvertrouwen. Daarachter steekt het geloof dat er goede redenen zijn waarom je moet winnen. Deze redenen heb je zelf bepaald; je bent bijvoorbeeld veel slimmer of beter dan je tegenstander of je oefent veel meer. Entitlement-tilt was altijd al de klassieke Phil-Hellmuth-tilt, die geloofde dat zijn vroegere successen hem het recht gaven om ook vandaag de dag altijd te moeten winnen. Bij de WSOP van afgelopen jaar liet hij zich van een andere kant zien en je moet hem er respect voor geven dat hij aan zijn instelling heeft gewerkt en het probleem heeft opgelost.

De spelers die met dit soort tilt te maken hebben, denken dat ze van alles en nog wat zouden horen te winnen. Wanneer ze verliezen voelen ze zich alsof ze zijn beroofd. Wanneer ze dan ook nog onverdiend hebben verloren van een fish, dan gaan ze meteen op tilt. Dan volgen gedachten of uitspraken als:

“Die is zó slecht. Hoe kan ik überhaupt van zo iemand verliezen?”
“Ik ben te goed om zoiets mee te maken.”
“Ik werk harder en ik ben beter, dus waarom verlies ik hier?”

Zonder context krijgt de lezer door zulke uitspraken de indruk dat de entitlement-tilt slechts spelers met reusachtige ego's treft. Dit is echter niet het geval. Veel spelers waarvan je zoiets nooit zou verwachten, reageren net zo op nederlagen. De reden daarvoor is dat ze zich vaak laten verblinden door een serie goede handen. Daardoor overschatten ze hun eigen kunnen en geloven ze dat ze het resultaat van het spel beter onder controle hebben dan werkelijk het geval is. Deze omstandigheid roept tilt op zodra de onvermijdbare verliezen komen. Blijf tijdens een goede run op de bodem – het is een van de eenvoudigste mogelijkheden om entitlement-tilt te vermijden. Het kan moeilijk zijn, maar op deze manier speel je niet alleen tijdens een downswing, maar ook tijdens een upswing beduidend beter.

Revenge-tilt

Denk eens aan de scene uit “Scarface”, waarin Tony Montana die idiote blik in zijn ogen heeft. Wraakgevoelens bij poker verschillen daar nauwelijks van (de manier hoe je die wraak wilt nemen echter wel). In je hoofd concentreer je je gespannen op de speler die je onprettig is opgevallen en je enige doel is, je geld van hem terug te halen, hem te vernederen of hem je pijn te laten voelen.

Revenge-tilt komt bijzonder vaak voor bij heads-up partijen, omdat het er hierbij vaak persoonlijker aan toe gaat. Meestal zijn er een aantal spelers die je niet mag en waarbij je al woedend wordt wanneer je alleen maar hun naam hoort – zelfs wanneer ze niet spelen.

Er zijn veel redenen om wraak op iemand te willen nemen, zoals niet gerespecteerd worden of voortdurende agressie. Misschien is het iemand die denkt dat hij beter is dan jij, die steeds van je wint of steeds veel geluk heeft. De ironie aan de revenge-tilt is dat je woede een poging is om de overhand of de controle te winnen. De manier waarop je dat probeert, bewijst echter dat je de controle over de situatie eigenlijk al hebt verloren. Je bent geïrriteerd en treft daardoor vervolgens slechte beslissingen aan tafel of bij de tafelselectie. Hierdoor win je niet de controle over het spel, maar verlies je die.

In plaats van de controle te verliezen, zou je de woede moeten gebruiken om zo goed mogelijk te spelen. Dit is de enige effectieve manier om wraak op iemand te nemen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een Michael Jordan. Hij was er een meester in om het gebrek aan respect bij anderen, te gebruiken als motivatie voor de enige manier waarop hij toch nog kon winnen – namelijk door goed spel op het basketballveld.

Desperation-tilt

Vertwijfeling is een gevoel dat je niet altijd zo gemakkelijk toegeeft. Ten eerste moet je de motivatie achter een bepaalde handeling analyseren, bijvoorbeeld wanneer je het gevoel hebt dat je verliezen zondermeer weer moet goedmaken op hogere limieten, of wanneer je met any two cards speelt, voortdurend 3-bet, de actie wilt forceren, te snel in de stakes klimt, of te lange sessies speelt.

Al deze acties alleen betekenen nog niet dat je tilt, daar er nog andere redenen voor dit gedrag kunnen zijn. Wat de desperation-tilt echter van andere soorten onderscheidt, is de dwang om juist nu te moeten winnen. Hij dwingt je om bijna alles te doen om te winnen of om je verliezen weer terug te halen.

De echte reden voor de vertwijfelingstilt noem ik “opgekropte tilt”. Opgekropte tilt is de woede die zich over langere tijd heeft opgebouwd en in je hersenen werd opgeslagen. Hij zorgt ervoor dat iets banaals, zoals een eenvoudige bad beat, je volledig de controle laat verliezen. De door een afzonderlijke bad beat veroorzaakte woede is weliswaar klein, maar activeert vervolgens de over langere tijd opgekropte emoties. De intensiteit van al deze woede neemt meteen de controle over je denken en laat je dingen doen waarvan je achteraf vanzelfsprekend weet dat ze -EV waren. Maar op dit moment is je drang om te winnen zó groot dat dit alles je niet interesseert.

Desperation-tilt heeft al de carrière van veel goede spelers vernietigd. Om juist dit te vermijden zou je absoluut de volgende stappen moeten ondernemen en wel zo, alsof je hele pokercarrière alleen daarvan afhangt:

Noteer je tiltpatronen en analyseer ze, opdat je meteen herkent wanneer tilt komt opzetten en je er meteen op kunt reageren.
Stel een strenge stop/loss-limiet in.
Neem bepaalde pauzes.
Pak zelfs kleine kenmerken van tilt agressief aan.
Werk er hard aan om ook dàn goed te spelen, wanneer je het normaal gesproken niet zou doen (Inject Logic).
Werk ook aan je spel wanneer je niet aan de tafels zit, om zo de “opgekropte tilt” te verkleinen.
Verleg je focus van het resultaat naar goed spel.

Samenvatting

Wanneer je een tiltprobleem wilt oplossen, dan moet je begrijpen welke factoren je tilt veroorzaken. Je tactische fouten bij poker goed benoemen zou voor jou ondertussen standaard moeten zijn. Nu is het tijd om hetzelfde met tilt te doen. Gebruik de raadgevingen in dit artikel om ten eerste de soort(en) tilt te identificeren en dan, aan de hand van de informatie uit mijn voorgaande artikelen, je problemen aan te pakken. Wanneer je hulp nodig hebt sta ik in het forum altijd ter beschikking om vragen te beantwoorden en ondersteun ik je om je tiltprobleem te analyseren en kwijt te raken.

Jared Tendler, MS, heeft een Master in psychologie en is de leidende expert op het gebied van mental game bij poker. Hij coacht een aantal van de beste spelers ter wereld en meer dan 180 pro's uit de gehele wereld. Jareds wegwijzende nieuwe boek “The mental game of poker” is vanaf nu verkrijgbaar bij www.mentalgameofpoker.com. PokerStrategen krijgen met de code 2411 een korting van 10%.