Tilt: kasa, o którą się boisz
Strach przed stratami
Jeżeli boisz się, że możesz przegrać część swoich pieniędzy, lub wszystkie swoje pieniądze przeznaczone na grę, podejmujesz złe decyzje.
Strach przed utratą pieniędzy jest ważniejszym zagadnieniem, niż mogłoby ci się wydawać. Wyrażenie "playing with scared money" określa stan, gdy twoja obawa przed utratą pieniędzy odwodzi cię od podejmowania dobrych decyzji. Nie jesteś już w stanie grać bez zahamowań ponieważ pieniądze, które dokładasz do puli, niejako krępują ci ręce. Gra ze scared money może być traktowana jako przejaw tiltu.
Nie chcesz grać, gdy obawiasz się utraty pieniędzy, lecz dobrze by było, gdyby ta przypadłość dotyczyła przeciwników. Dlatego warto wywrzeć na nich presję i skłonić do błędu, zwłaszcza kiedy źle zarządzają swoim kapitałem i grają na za wysokich limitach. Powinieneś dążyć do tego, żeby ich pomyłki wynikały nie tylko z błędów matematycznych, ale również z niestabilnej kondycji psychicznej.
Pieniądze mają wymiar osobisty
Powinieneś wyobrażać sobie żetony jako małe, plastikowe krążki, a nie jako prawdziwe pieniędze, pozwalające na nabywanie dóbr, których pragniesz lub potrzebujesz. Często twierdzi się, że jeżeli nie dbasz o pieniądze, którymi lub za które grasz, jesteś lepszym graczem. To prawda. Na szczęście jednak wielu graczy troszczy się o swoje pieniądze, ponieważ beztroska w tej materii prowadzi zwykle do ich niestabilności materialnej. Poza tym kiepskie zarządzanie finansami stanowi obciążenie dla rodziny i przyjaciół gracza, jak również jego samego.
Stosunek do pieniędzy zależy od twoich warunków życiowych. Jeśli zarabiasz na przykład 5 złotych na godzinę, to utrata tygodniowej wypłaty podczas małego, wieczornego downswingu może być dla ciebie bardzo trudna. Dobrze zarabiający mogliby się śmiać ze straty pewnej sumy, podczas gdy niektórzy z tego powodu budzą się w nocy zlani potem.
 |
| Dla jednych dużo, dla innych mało |
Pieniądze stanowią więc dla każdego inną wartość, w zależności od jego społeczno-ekonomicznych warunków. Stąd nie warto rozmawiać ogólnie o znaczeniu pieniędzy, bez brania pod uwagę jednostkowego punktu widzenia. Jeśli podstawa dla twojej oceny wartości pieniądza ulegnie gwałtownej zmianie, to natychmiast stracisz przyswojone punkty odniesienia (dobrym przykładem może być wyjazd do kraju z inną walutą i płacenie w euro zamiast w złotówkach, lub przestawienie się danego kraju na euro, przez co ludzie nie są pewni, ile warte są ich pieniądze, itp.). Utrata punktu odniesienia często kończy się wydaniem większej kwoty, niż się planowało.
Adaptacja do nowych warunków często może trwać dłużej, niż można by oczekiwać. W całkiem niedawnej przeszłości, bo w latach 90., starsi Francuzi przeliczali ceny na stare franki. Co ciekawe, wyszły one z użycia podczas reformy monetarnej w 1958 roku, kiedy to wprowadzono nowego franka o wartości 1/100 swojego poprzednika.
Niepewność może zaistnieć na skutek gwałtownej zmiany sytuacji finansowej, na przykład kiedy wygrasz na loterii. Wielu spośród tych, którzy doświadczyli tej sytuacji, nie potrafiło sobie później dać z nią rady, co sprawiało, że prędzej czy później wracali do punktu wyjścia.
Powyższe przykłady dowodzą, że znaczenie pieniędzy jest bardzo indywidualną kwestią, zależną od historii i aktualnego stanu twoich finansów. Musisz to wziąć pod uwagę przy zarządzaniu kapitałem.
Zarządzanie kapitałem ma również wymiar psychologiczny
 |
| Nie liczą się tylko gołe liczby, lecz znacznie więcej czynników |
Jakie ma to znaczenie dla graczy? Celem zarządzania jest w tym przypadku zapewnienie stabilizacji na konkretnym limicie i ograniczenie ryzyka bankructwa. Powszechnie wiadomo, że matematyczne i finansowe podłoże zarządzania kapitałem (BM) ma ochronić cię przed zwykłą wariancją. W grę wchodzi również ważny psychologiczny aspekt zarządzania kapitałem. Matematyczny i techniczny BM zachowuje się zwykle w sposób liniowy, nie przynosząc wielkich niespodzianek. "Zwiększ limit, gdy masz wymagany bankroll, zmniejsz, gdy brakuje ci kapitału, by pozostać na obecnym limicie".
Psychologiczny aspekt BM jest nieco bardziej złożony. Pojawiają się zupełnie nowe pytania. Nie czytaj tych pytań pobieżnie, zamiast tego, spróbuj na nie odpowiedzieć:
- Na jakim limicie czuję się najbardziej komfortowo? Kiedy ostatnio czułem się całkowicie komfortowo, jeśli chodzi o pieniądze, o które grałem na konkretnym limicie?
- Na jakich limitach potrafię podejmować prawidłowe decyzje, nie myśląc o pieniądzach, które ryzykuję?
- Jak wiele stacków/dużych zakładów/buy-inów mogę stracić na aktualnym limicie, by moja gra nie była zagrożona i bym nie musiał się martwić? Czy ciągle obliczam, ile mam pieniędzy na dany limit i to, jaki wpływ miała na mój bankroll ostatnia sesja?
Psychologiczne zarządzania kapitałem
Strefa komfortu
 |
| W strefie komfortu |
Kiedy grasz w swojej strefie komfortu, wtedy pieniądze dokładane do puli nie sprawiają, że czujesz się niekomfortowo.
Wybierasz najbardziej odpowiednie zagranie - zakład, podbicie, wejście za wszystko w grze no-limit. Utrata kilku stacków podczas jednej sesji jest dla ciebie częścią gry i wariancji.
Możesz nawet podłapać kilka bad beatów, ponieważ nie są one zagrożeniem dla twojego długoterminowego planu gry. Pomimo pewnych ulepszeń, które mógłbyś tu i ówdzie wprowadzić (takowe zawsze się znajdą), jesteś przekonany, że możesz pokonywać konkretne limity. Twoją grę cechuje swoista beztroska, ponieważ nie narażasz swojego kapitału, a długoterminowe cele pozostają realne.
Poza strefą komfortu
 |
| Poza strefą komfortu |
Jeśli grasz poza swoją strefą komfortu, możesz czuć, że coś utrudnia ci podejmowanie prawidłowych decyzji. Myślenie o możliwych stratach i ich konsekwencjach opanowuje i dręczy twój umysł.
Możesz wtedy celowo zacząć grać szczególnie tight i pasywnie, by uniknąć marginalnych sytuacji, dzięki czemu minimalizujesz straty i wariancję. Agresywni przeciwnicy i częste zagrania za wszystko onieśmielają cię i sprawiają, że w trudnych sytuacjach zaczniesz sprawdzać i pasować, zamiast grać agresywnie, mimo świadomości tego, że ta druga opcja jest prawidłowa.
Straty finansowe lub kilka bad beatów podczas jednej sesji postawi cię niejako pod ścianą i sprawi, że twoja gra będzie bardziej impulsywna i emocjonalna. Zamiast cierpliwie pasować, możesz zirytowany zacząć wykonywać lekkomyślne i niedochodowe zagrania, mające na celu szybkie odrobienie strat i wygranie dużej puli.
Zwróć uwagę na każdą zmianę w twojej grze: Czy grasz inaczej niż dotychczas? Jeżeli odpowiedź brzmi tak, zadaj sobie pytanie, co się zmieniło i jakie procesy to spowodowały.
Czy jesteś gotowy na swój limit?
Niektórzy gracze byliby zaskoczeni, gdyby dowiedzieli się, że najwyższy limit, na którym odnosiliby sukcesy, znajduje się jeden lub kilka limitów niżej od tego, na którym obecnie grają. Może to również oznaczać, że limit ten znajduje się poniżej tego, który wynika z matematycznych analiz dotyczących wielkości kapitału.
Nasuwa się od razu kwestia rozbieżności między matematycznym a psychologicznym podejściem do zarządzania kapitałem. Czy skupienie się na podejściu psychologicznym nie ma ujemnej wartości oczekiwanej? Nie wystarczy gra na limicie, na który pozwala wielkość twojego kapitału?
Oczywiście matematyczne podejście do zarządzania kapitału jest optymalne i teoretycznie posiada największą wartość oczekiwaną. Dla tych, którym wspinanie się po kolejnych limitach nie przysparza problemów i nie nastręcza trudności związanych z obawą przed utratą pieniędzy, standardowy, matematyczny sposób zarządzania kapitałem będzie najlepszym wyborem.
Powinieneś jednak unikać wybierania limitu tylko na podstawie wielkości kapitału i umiejętności. Nie można myśleć w następujący sposób: "W zasadzie to mam kapitał, który pozwala mi na grę na NL400, lecz najbardziej komfortowo czuję się grając NL5, więc pozostaję na tym poziomie".
Kluczowe jest to, by podejmując decyzję o wyborze limitu, wziąć pod uwagę również uwarunkowania psychologiczne. Strach przed utratą pieniędzy, które zdobyłeś cierpliwą, czasami bolesną grą na niższych limitach, może negatywnie wpłynąć na twoją grę.
Jeśli wydaję ci się, lub jesteś pewien, że masz obawy przed utratą ciężko wygranych wcześniej pieniędzy, nie obwiniaj się. Poświęć trochę czasu, by krok po kroku przygotować się psychicznie do zwiększonych wymagań związanych z wyższym limitem. Nawet najlepsi gracze na świecie potrzebowali wielu lat, żeby swobodnie się poczuć na nowym, wyższym limicie.
Książka Michaela Craiga pod tytułem „The Professor, the Banker and the Suicide King“ wsród wielu innych, opisuje historię Jennifer Harman, która starała się wejść na wyższe limity. Oto króki fragment:
“Pomiędzy 1990 a 1995 Jennifer grała w Reno, Los Angeles i Las Vegas na stawkach 50 $-100 $, 75 $-150 $ i 100 $-200 $ Texas Hold'Em. Na początku lat 90. po raz pierwszy zobaczyła w Mirage wielką grę na stawkach 300 $-600 $, po czym stwierdziła, że bardzo chce zagrać... Tak zaczęła się jej długa droga, która trwała do 1997. Za każdym razem, gdy Jennifer budowała kapitał i wchodziła na wyższe limity 200 $-400 $ i 300 $-600 $, traciła wszystkie swoje pieniądze i musiała zaczynać od nowa... Jeśli jej szacunki są poprawne, aż 8 razy dokonywała próby wejścia na wymarzony limit, traciła wszystko, po czym odrabiała straty, grając na mniejszych stawkach. W 1997 w jej grze nastąpił upragniony przełom".
Bądź dla siebie cierpliwy
Nie oczekuj od siebie za dużo, bądź cierpliwy. Materiały dostępne na PokerStrategy.com umożliwiają szybki rozwój i wędrówkę przez limity, co może przynieść równie szybki sukces. Musisz jednak nauczyć się, jak sobie z nim radzić z psychologicznego punktu widzenia. Z czasem opanujesz grę ze znacznie większym kapitałem. Możesz mieć jednak do czynienia z następującym zjawiskiem:
 |
| Masz czas |
Jeśli twój aktualny limit i strefa komfortu nie różnią się znacznie (np. NL25/NL50 lub NL200/NL400), to sprawdź, czy pozostanie na niższym limicie i możliwość kontynuowania bezstresowej A-game nie będzie miało większej wartości oczekiwanej w porównaniu do teoretycznie większych zysków na wyższych limitach. Nie możesz lekceważyć wpływu zwiększonego stresu i częstszych błędów, wynikających z gry poza twoją strefą komfortu.
Jeżeli stwierdzisz, że dobrze sobie radzisz na obecnym limicie, ale ciągle obawiasz się gry o wyższe stawki, zostań jeszcze przez jakiś czas na niższym limicie. Nadal będziesz mógł się cieszyć ze swoich wygranych i próbować ulepszyć swoje umiejętności, bez dodatkowej presji związanej z grą na wysokich stawkach. Zawsze będziesz mógł przejść na wyższy limit, jak tylko poczujesz, że jesteś na to gotowy.
Płaskowyże rozwoju
Powszechnie znanym faktem jest to, że postępy związane z wiedzą, umiejętnościami i generalnie rozwojem, nie są linearne (wykres 1). Kolejne etapy rozwoju zwykle wyglądają tak, jak na wykresie 2.
 |
 |
| wykres 1 | wykres 2 |
Twoje postępy w nauce często znajdują się w fazie plateau (płaskowyżu). Wydaje ci się (i słusznie), że od jakiegoś czasu stoisz w miejscu. I nagle następuje gwałtowny postęp.
Każdy z nas uczy się w innym tempie. Niektórzy zaczynają powoli, robiąc bardzo małe postępy, aż nagle wraz ze wzrostem umiejętności następuje gwałtowny wzrost umiejętności, jak na wykresie 3.
Inni robią bardzo szybkie postępy na początku, zaś później zwalniają, jak na wykresie nr 4. Krzywa wzrostowa charakteryzująca ich umiejętności ulega spłaszczeniu. Szybkość czynionych postępów jest bardzo indywidualną cechą, często bowiem będziesz musiał zmagać się z okresami trudności, lub dochodzić do czegoś dłuższą niż inni drogą.
 |
 |
| wykres 3 | wykres 4 |
Podsumowanie
-
Postaraj się dostrzegać sygnały mówiące o tym, że grasz na zbyt wysokim limicie!
-
Staraj się zawsze grać na limicie, na którym czujesz się komfortowo!
-
Poświęć trochę czasu na rozwój i zrozum, że u każdego zachodzi on w trochę inny sposób i w innym tempie!
O autorze: Robert Langer jest psychologicznym doradcą i trenerem w Saarbrücken, gdzie prowadzi własną praktykę. Uczy psychologii w dużej niemieckiej szkole medycyny alternatywnej, prowadzi również wykłady i seminaria dotyczące NLP (programowania neurolingwistycznego), rozwiązywania konfliktów oraz typów osobowości.
| LINKI | ||||||||||
|
||||||||||
